Wat is de kleinste stad van Nederland? Dit is het echte antwoord

De kleinste stad van Nederland is Staverden, een gehucht in Gelderland met amper 40 inwoners. Toch mag het zich met recht een stad noemen, want het bezit echte stadsrechten. Dat maakt de vraag "wat is de kleinste stad van Nederland?" verrassend lastig: het gaat niet om het aantal inwoners, maar om een middeleeuws privilege dat eeuwen geleden werd verleend. In dit artikel leggen we de nuance uit en zetten we de kleinste steden van Nederland op een rij.

Wat is de kleinste stad van Nederland?

Officieel is Staverden de kleinste stad van Nederland. Dit buurtschap bij Ermelo kreeg in 1298 stadsrechten van graaf Reinoud I van Gelre, later bevestigd door de Duitse keizer in 1309. Met slechts een handjevol huizen, een kasteel en een kudde witte pauwen voelt Staverden meer als een sprookjesdorp dan als een stad. Maar juist die stadsrechten geven het de titel die geen enkel groter dorp kan claimen.

In de middeleeuwen mocht een plaats zich pas stad noemen als een hertog of graaf officieel stadsrechten verleende. Die rechten gaven onder meer toestemming om stadsmuren te bouwen, markten te houden en eigen bestuur te voeren. Een plaats kon daardoor formeel stad blijven, ook als de bevolking later kromp tot een paar tientallen inwoners. Zo bleef de titel bij Staverden hangen, eeuwen nadat de bloeitijd voorbij was.

Kleine steden met stadsrechten in Nederland

Staverden staat niet alleen. Nederland telt meerdere piepkleine plaatsen die officieel stad zijn dankzij hun stadsrechten. Deze kleine steden zijn stuk voor stuk de moeite waard voor een dagje weg:

• Staverden (Gelderland) — circa 40 inwoners, stadsrechten sinds 1298. De onbetwiste nummer één als kleinste stad van Nederland.
• Bronkhorst (Gelderland) — ongeveer 90 inwoners in de Achterhoek, stadsrechten uit 1482. Vaak genoemd als kleinste stad en een geliefd fotogeniek stadje met kasseien en historische geveltjes.
• Sint Anna ter Muiden (Zeeland) — zo'n 50 inwoners, met stadsrechten uit 1242 een van de oudste van dit rijtje.
• Sloten (Friesland) — met circa 700 inwoners de kleinste van de bekende Friese elf steden, stadsrechten sinds 1426. Een compleet ommuurd stadje met grachten en poorten.

Wil je meer van deze historische plaatsjes ontdekken? Bekijk dan ook onze gids over de mooiste steden van Nederland en de mooiste dorpen van Nederland.

Stad, dorp of gemeente? Het verschil

Veel mensen halen "stad" en "gemeente" door elkaar. Een stad is een historische titel op basis van stadsrechten, terwijl een gemeente een moderne bestuurlijke eenheid is. De kleinste gemeente van Nederland qua inwoners is meestal Schiermonnikoog, met ongeveer 900 inwoners. Dat waddeneiland is dus wél de kleinste gemeente van Nederland, maar geen erkende stad. Andersom is Staverden een stad, maar valt het gewoon onder de veel grotere gemeente Ermelo.

Kortom: de kleinste stad van Nederland en de kleinste gemeente van Nederland zijn twee heel verschillende antwoorden. Staverden wint op stadsrechten, Schiermonnikoog op bestuurlijke schaal. Zoek je een echt dorp zonder stadsrechten, dan verschuift het antwoord opnieuw richting de kleinste buurtschappen van het land.

Zet jouw favoriete stad op de muur

Of je nu valt voor het sprookjesachtige Staverden, het historische Bronkhorst of gewoon je eigen woonplaats: elke plaats verdient een mooie plek aan de muur. Bij MINUSTO. maken we minimalistische stadsposters van meer dan 10.000 Nederlandse plaatsen, van de kleinste stad tot de grootste metropool. Elke poster wordt ontworpen en gedrukt in Groningen, is verkrijgbaar vanaf 12,95 euro en als je voor 16:00 uur bestelt, ligt hij morgen in huis.

Staat jouw plaatsje er niet standaard bij? Geen probleem. Je kunt eenvoudig je eigen stadsposter ontwerpen met de kaart en coördinaten van elke gewenste locatie. Of je nu een kleine stad, een geliefd dorp of een vakantieplek wilt vereeuwigen, alles kan.

Veelgestelde vragen

Hoeveel steden heeft Nederland?

Nederland telt honderden plaatsen die ooit stadsrechten kregen. In totaal hebben ongeveer 200 plaatsen historische stadsrechten ontvangen. Niet al deze plaatsen zijn nog uitgegroeid tot een echte stad; sommige, zoals Staverden, bleven juist minuscuul.

Wat is de grootste stad van Nederland?

De grootste stad van Nederland is Amsterdam, met ruim 900.000 inwoners. Daarna volgen Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Het contrast met de kleinste stad van Nederland is enorm: Amsterdam heeft meer dan twintigduizend keer zoveel inwoners als Staverden.

Wat is de kleinste stad ter wereld?

De kleinste stad ter wereld is doorgaans Vaticaanstad, dat tegelijk een zelfstandige staat is met minder dan 1.000 inwoners. Ook plaatsen als Hum in Kroatië worden vaak de kleinste stad ter wereld genoemd, met slechts enkele tientallen bewoners.

Waarom is Staverden een stad met zo weinig inwoners?

Staverden kreeg in 1298 stadsrechten omdat de graaf van Gelre er een handelsplaats en pauwenkwekerij wilde stichten. De grote bloei bleef uit, maar de stadsrechten verdwenen nooit. Daardoor is Staverden tot op de dag van vandaag officieel de kleinste stad van Nederland.

Klaar om je favoriete plaats een plek aan de muur te geven? Bekijk alle stadsposters in onze collectie of ontwerp je eigen stadsposter van de kleinste stad, jouw geboorteplaats of die ene bijzondere bestemming.